De onvrede over migratiebeleid en politieke uitsluiting groeit zichtbaar door in Europa. Van protesten tegen asielopvang in Loosdrecht tot de legalisering van een half miljoen illegalen in Spanje: burgers zien dat besluiten met grote gevolgen vaak boven hun hoofd worden genomen.
In Loosdrecht leidde de komst van een asielnoodopvang tot felle demonstraties, zelfs tijdens Koningsdag. De boosheid beperkt zich niet langer tot een kleine groep activisten, maar raakt ook jongeren en gewone gezinnen die hun leefomgeving zien veranderen zonder dat zij daar werkelijk zeggenschap over krijgen.
Ook het debat over Donald Trump laat zien hoe scherp de politieke verhoudingen zijn geworden. Na nieuwe berichten over aanslagen op de Amerikaanse president klinkt forse kritiek op media en opiniemakers die geweld tegen rechtse politici zouden relativeren of zelfs verklaren als iets dat zij over zichzelf afroepen.
Spanje vormt ondertussen een waarschuwing voor de rest van Europa. Door honderdduizenden illegalen alsnog papieren te geven, beloont de regering-Sánchez illegale migratie en zet zij de deur open voor nieuw aanzuigeffect binnen een Europese Unie met open binnengrenzen.
Daarbovenop komt de versnippering op rechts, waar nieuwe partijen en persoonlijke conflicten de slagkracht ondermijnen. Zolang rechtse partijen elkaar blijven bestrijden in plaats van gezamenlijke macht te organiseren, krijgen gevestigde partijen en media precies wat zij willen: verdeeld verzet tegen beleid dat steeds minder draagvlak heeft.